Pewnie bardziej uwagę przyciąga zawsze charakter, osoba, temperament, mnie przynajmniej, bardziej niż społeczno-polityczne uwikłanie, dokonania naukowe, polityczne i społecznikowskie. Otóż tajemnicą-nietajemnicą pani S. ma być jej rzekomy autyzm. Na każdym kroku powtarza, że nie przeżywa emocji tak, jak inni, że podchodzi do wielu spraw chłodniej. I to się przejawia w jej kontaktach z innymi ludźmi, z władzą, wreszcie w miłości. Z miłością jest ciekawie, bo S. może pochwalić się bujnym życiem uczuciowym, wieloma związkami, zainteresowaniem licznych mężczyzn. Czy jest wyrachowana? Pisze o obcasach, sukienkach-bombkach i czerwonej pomadce od Heleny Rubinstein. Pisze, że trzeba odwagi, aby zakładać prawdziwie kobiece stroje i mieć ambicje, dążyć do uznania w decyzyjno-intelektualistycznych, czyli, ilościowo patrząc, głównie męskich kręgach. Zastanawiam się nad tym, czy to odwaga. Na pierwszy rzut oka myślę, stanowczo tak! Sama widzę, jak w takich naukowo-humanistycznych kręgach traktowane są kobiety. Wśród nieatrakcyjnych intelektualnych freaków kobieta-dziewczyna albo wtapia się w tłum, czyli decyduje się poświęcić swą urodę dla zakurzonej czytelni, szpilki dla kraciastych koszul lub nieestetycznych sandałów i braku fryzury. Może też zająć pozycję bliżej drugiego bieguna – być superelegancką w stylu vintage. Wtedy traktowana jest z lekką nieufnością, przykuwa każde spojrzenie w każdej sytuacji i w każdej szatni i na każdym korytarzu. Od takich mniej się wymaga. I tu, faktycznie, trzeba niemałej odwagi, bo w szpilkach nie wemkniesz się do sali niezauważona, nawet nie przekroczywszy akademickiego kwadransa.

Wracając jednak do pani S., którą właśnie widziałam w jednym z programów publicystycznych. Jako jedyna zdawała się zupełnie nie brać pod uwagę widza. Bardziej niż na mówieniu pełnymi, wysmakowanymi zdaniami wprost do kamery, zależało jej, jak sądzę, na udowodnieniu swojej racji lub (większej) wiedzy swojemu rozmówcy. Więc zwracała się bezpośrednio do niego, mówiła niewyraźnie i średnio zrozumiale.

Pani S. przepis na udany związek to podejście transakcyjno-pragmatyczne: trwa tylko dopóty, dopóki spełnia kryteria. Kryteria wyznaczone przez nią samą, bliżej nieokreślone, sądzę, że tak naprawdę pojawiające się dopiero w momencie kryzysu, ale to moja hipoteza. Gdy zatem bycie z kimś zaczyna ich oboje “degradować”, pani S. kończy transakcję i nigdy już nie wdaje się w negocjacje z kontrahentem lub partnerem, na którym się zawiodła. Zastanawiam się, bardzo mi się to nie podoba. W sumie do tego się dziś przeciez nawołuje, związek ma służyć Tobie, pomagać Tobie, Ciebie zadowalać. Gdy ma więcej minusów, on ci się najzwyczajniej w świecie nie opłaca, trzeba się z niego wycofać i poszukać lepszej lokaty zasobów. I ja się tak zastanawiam – bo brzmi to bardzo racjonalnie, a na pewno pragmatycznie i sensownie, tym bardziej, jak popatrzeć na te nieszczęśliwe związki w różnych fazach rozkładu, z przyczyn najczęściej ekonomiczno-światopoglądowych, tkwiące jedno przy boku partnera, nawzajem się destruujące, to człowiek myśli: tak, to nie ma przecież sensu, niech każde pójdzie w swoją stronę. Z drugiej strony, czy kończąc z kimś wtedy, gdy ta osoba naszym zdaniem przestaje spełniać wyznaczone przez nas standardy, czegoś nie tracimy? Szansy na zmianę? Pracy, ustawicznej pracy nad tym związkiem, bo jeśli to prawdziwa więź, to nie można jej zerwać ot tak? Czy, wreszcie, nie tracimy miłości? Myślę, że z perspektywy czasu i miejsca, pani S. ma zupełną rację. Nie chce mi się jednak wierzyć, że kończąc jeden po drugi związku, faktycznie tak myślała, to raczej późniejsza racjonalizacja jest, tłumacząca decyzje podjęte pewnie w dużej mierze, jednak, w emocjach.

Projekt filozoficzny, o którym pisze pani S. w swoim liście do czytelników. Sama forma mnie urzekła. Może to kwestia mojego skromnego oczytania, ale nie słyszałam jeszcze o tym, by bohater wywiadu-rzeki zamieszczał na koniec własną notkę i to jeszcze z pewnym pomysłem teoretycznym, o którego zbadanie i rozwinięcie się zwraca. Co to za projekt? Zaczyna od odwołania do Kuzańczyka, pisząc o oświeconej niewiedzy. Pierwsze ćwiczenia z nowożytnej na IF poświęcone były właśnie jemu, mądremu ignorantowi, który twierdził, że Bóg jest nieodgadnionym złożeniem wszelkich przeciwieństw, ale do tego wniosku należy dojść dopiero włożywszy wszystkie swoje siły w zgłębianie wiedzy i w walkę z własnymi ograniczeniami. Tak więc pani S. pisze o trzech ontologiach, które złożyły się na obecną cywilizację zachodnią, a mają dużo rozleglejsze korzenie: filozofię idei, myślenia i czynu. Pierwszy nurt wywodzi się od Platona, obejmuje oświeceniowy Rozum, Marksowsk0-Heglowską dialektykę i Popperowski Trzeci Świat. Mamy tu do czynienia, jak się zdaje, z niezależnie od podmiotu rozwijającymi się uniwersalnymi prawami. Druga ontologia, filozofia myślenia, ma źródła u Arystotelesa, a rozciąga się na św. Augustyna, Anzelma i Kanta. Tym razem akcent kładziony jest na twórczą rolę myślenia, rzeczywistość zawdzięcza swój kształt, swoją formę podmiotowi poznania i jest od niego zależna. Z kolei filozofia czynu, zaczynająca się od św. Tomasza, zakłada, że natury bytu szukać trzeba w czystej egzystencji, działaniu i sile sprawczej. S. chciałaby zbadać wzajemne relacje tych trzech ontologii, ich przenikanie się, wypieranie i zastępowanie. Ma to być widoczne nie tylko w historycznych źródłach kultury zachodniej i relacji Zachodu z innymi cywilizacjami, ale i na gruncie samego Zachodu: każdej z tych ontologii przyporządkowane są określone formy władzy, odpowiednio: dyktat idei, formy i mocy. S. sugeruje, że dzisiejsza epoka jest pewnym zapętleniem. Czy jest? Trudno to rozstrzygnąć, jeśli to w ogóle wykonalne. W końcu, chcąc nie chcąc, takich sądów dokonujemy przy użyciu języka, który zbudowany został ta takich a nie innych ontologicznych założeniach. Tkwimy w klatce, z której próbował się wyrwać np. Heidegger, ale mało kto dziś powie, że mu się udało. Sama próba jednak jest już świadectwem pewnego przekroczenia.

Spróbuję sięgnąć do książek napisach od początku do końca przez prof. S. Zobaczę, co, nie indagowana, pisze i czy dam radę śledzić z częściowym choćby rozumieniem jej tok rozumowania i wywodu.

Biegnąc, zauważam na drodze skrzące się w słońcu ślimacze domki. Przez wybetonowaną za unijne pieniądze ścieżkę rowerową w średnim polskim mieście próbują przeprawić się jesienne ślimaki.

Z jednej strony –  na drugą, najcześciej w stronę rzeki. Bięgnę i cieszy mnie ich widok, bo jak tu się nie radować na takie piękne okazy, kiedy upocony człowiek z przebojami radiowymi na uszach biegnie, mruży oczy, bo po twarzy leje się pot, a tu taki ślimak sobie idzie, pełznie.

Nagle nachodzi cię jednak myśl, że  ten ślimak nawet nie ma pojęcia, jakie zagrożenia  na niego czyhają. Rowerzyści, spacerowicze, pośpiesznie idący do pracy, wędkarze w czapkach z daszkiem, babcie z zakupami, starsi panowie na starszych rowerach. No i biegacze właśnie. Więc może by takiego ślimaka przełożyć? Przetransportować na drugi brzeg tej autostrady? A wtedy nachodzą wspomnienia: z Sebastianem na spacerze nad Narwią przenosimy wszystkie ślimaki z drogi, starając się zachować współrzędne, do których rzeczony ślimak zdawał się zmierzać. Jesteśmy z siebie tacy dumni, ratujemy życie, choćby to najmniejsze. Bo przecież jest bezcenne, to życie. No właśnie. Jest? Odwieczne pytanie: dlaczego coś raczej niż nic. Dlaczego bycie lepsze ma być od niebycia? Tymi pytaniami zajmowali się Parmenides, Leibniz i chyba większość z nas w wolnych chwilach. Dlaczego wartość życia ma być bezcenna, jak chcą popularyzatorzy praw człowieka? Czy wynika to ze świeckiego poczucia metafizycznej pustki, zgodnie z którą każdy ma tylko życie doczesne do rozdysponowania, bo po drugiej stronie nie ma nic? Życie człowieka ma być święte. Czy jest wciąż święte, gdy człowiek nie ma świadomości, bo rodzi się bez mózgu? Czy rzeczywiście, jak chce Peter Singer, ludzkie życie ulega zmianie jakości i nie każda z nich warta jest przeżycia?

Mam nadzieję, że ślimakowi, mojej inspiracji, udało się przebrnąć na drugą stronę. Trzymałam za niego kciuki, bo postanowiłam nie ingerować. Niech przyroda sama się o siebie zatroszczy. Inna sprawa, że wpadłam w taki rytm, że wolałam się nie zatrzymywać, wtedy na pewno poczułabym ból nóg, który tak skutecznie usuwałam w podświadomość.

Udało się! Po długich rozważaniach zaryzykowałam: moje pierwsze w życiu własnoręcznie upieczone muffiny. Rezultat – zadowalający. I to nie tylko w wymiarze estetycznym. Co bardzo istotne, są to muffiny przyrządzone prawie (choć niby prawie robi różnicę…) ze zdrowych składników, a konkretnie: na bazie otrębów i mąki razowej. Zamiast tradycyjnego tłuszczu – oliwa, a połowa cukru zastąpiona miodem. Nie mogło się też obyć bez czegoś grubszego na ząb, co będzie nam przyjemnie urozmaicać konsumpcję wrażeniami smakowymi i ciekawymi fakturami – dodałam rodzynki i siekane migdały. Z uwagi na mój pobyt zagranicą nie zakupiłam specjalnej formy na muffiny, co, jak wyczytałam, jest jedynym sposobem na zapewnienie muffinom ich charakterystycznego kształtu – babeczki z czapą (to moje, jak można się domyślić, mało pewnie profesjonalne określenie). Przeczytałam też na pewnym niemieckim forum, że najlepsze są formy silikonowe, których nie trzeba natłuszczać – sprawdzę to po powrocie do Polski! No i właśnie, nie mam formy, więc kupiłam jedynie papierowe foremki, w żargonie kulinarnym zwane (jak się dziś dowiedziałam) papilotkami. Muffinki wyszły nieco spłaszczone i rozlazłe, ale nie jest źle.
Czas przejść do rzeczy – podaję składniki:
 Szklanka mleka
 1/3 szklanki oliwy
 Dwa jaja
 Cukier waniliowy
 ¾ szklanki miodu lub cukru
 Duża garść rodzynek
 Migdały
 2 szklanki otrąb pszennych
 Szklanka mąki razowej
 2 łyżeczki proszku do pieczenia
 Szczypta soli

Suche składniki wymieszać w jednej misie, mokre zaś w drugiej (w razie wątpliwości wyjaśniam, że zaliczamy do nich jaja, oliwę i mleko). Obie masy połączyć i nakładać do papilotek za pomocą łyżki. Piec dobre 20 minut w nagrzanym do 200ºC piekarniku.
A potem.. jako że to już wieczór, ładnie odkładamy muffiny w bezpieczne (sic!) miejsce i kładziemy się spać. A rano jak cudownie będzie się wstawało na myśl o muffinowym śniadaniu. Nie ma to jak pożywny posiłek przed wycieczką rowerową! No, może ta kawa z ciepłym mlekiem średnio zdrowa, ale za to jaka pyszna! I nie mogłabym zapomnieć dodać, kto mnie zainspirował, a raczej czyj przepis i smakowite zdjęcia. Otóż chodzi o niejaką Panią Arabeskę: http://arabeskawaniliowa.blogspot.com/2009/04/muffiny-z-otrebami-i-rodzynkami-raisin.html  - której niniejszym dziękuję za propagowanie pieczenia muffinów!

Wysiadłam z pociągu u celu mojej podróży, witana przez mroźny wschodni wiatr i szukałam znajomej twarzy, wśród zakapturzonych głów łapskiej młodzieży, spędzającej prawdopodobnie nie pierwszy już swój wieczór na pustym peronie. Z Martą pomknęłyśmy czerwonym samochodzikiem przez Łapy i Uhowo do Bojar. Tam na powitanie obśliniły mnie dwa wielkie psy i mieszkańcy powitali mnie gorącym naparem z lipy.

Przed zaśnięciem okazało się, że w łóżku zakamuflował się jeszcze kot, ale szybko dostało mu się za to po łapkach, a ja zapadłam w przez nic i nikogo nie zakłócany dziewięciogodzinny sen. Po rodzinnym śniadaniu otrzymałam Marty kaloszki, dresy i bluzę, bo planowałyśmy nie lada misję: grzyby. Znalazłyśmy dwa koszyczki kapeluszy kani i trzeba było wrócić do domu, by je opróżnić. za drugim razem szukałyśmy bardziej konkretnych grzybów, głębiej w lesie, tych jednak nie udało nam się znaleźć wiele. ktoś nas uprzedził. Nic w tym dziwnego, skoro wybrałyśmy się na grzyby o 11… Ale i tak było warto! włóczyłyśmy się po opuszczonych ruinach domów, zapomnianych i zarośniętych, przedzierałyśmy się przez gęste zagajniki.

Na obiad mama Marty przygotowała faszerowane warzywa. w trzech wersjach, bo Ania jest jaroszką, więc bez mięsa, Tata nie trawi papryki, więc bez papryki i trzecią dla wszystkożernych nas. Były wyśmienite. Rowerami składakami wyruszyłyśmy na objazd pobliskich miejscowości, zmarzłam jak w listopadzie, rękawiczki byłyby wtedy naprawdę bardzo na miejscu. Zwiedziłyśmy pobliskie Borowskie i zaliczyłyśmy prawdziwy jesienny deszcz, drogę przebiegł nam prędko lis. Wieczór spokojny, domowy, pod znakiem czytania “Kuriera porannego” oraz dyniowego ciasta-zakalca, eksperymentu kulinarnego Ani.

A w niedzielę po porannej kawie targ staroci w Białymstoku. I satysfakcja z wytargowanych zakupów, niebieskiej cukiernicy i porcelanowych filiżanek. I czas wracać do Kalisza. Marty mama przygotowała mi pieczołowicie kanapki, dała pomidorki koktajlowe w pudełku, a ja w pociągu czułam dziwne rozrzewnienie. Zdałam sobie bowiem sprawę, że od bardzo wielu lat nikt nie robił mi kanapek. Chyba tata jak chodziłam jeszcze do podstawówki, ze śledziem, którego nawiasem mówiąc uwielbiałam, choć koleżanki się krzywiły.

I powrót do Kalisza, z godzinną kawą na stojąco na Dworcu Wschodnim, książką i muzyką w pociągu. A potem brak autobusów, w końcu była już 22 i wszyscy Kaliszanie dawno poszli spać. Więc spacer na nogach do domu przez miasto, z dużym plecakiem, widok stanowiłam pewnie osobliwy, skoro wszyscy się za mną oglądali. W końcu do Kalisza raczej się nie wraca, a już na pewno nie na nogach. A w domu oczywiście mama już śpi, ale mówi, że czeka. Rodzina to sprawa zdecydowanie najważniejsza, człowiek nie może całe życie krążyć w pojedynkę, jak jakiś elektron. Więc jestem w domu z moją jednoosobową rodziną.

- Jim Jarmusch: Coffee and Cigarettes (super: epizod z Tomem Waitsem i Iggym Poppem – kapitalny)

- Jim Jarmusch: Dead Man (świetna muzyka, typowe Jarmuschowskie tempo)

- Jim Jarmusch: Ghost Dog: The Way of the Samurai (co za kombinacja: czarny aktor Forest Whitaker + ideał samuraja + porachunki gangsterskie + kreskówki + świetny czarny hip hop)

- Lars von Trier: Europa (triller polityczny, akcja po IIWW, mocno niepokojący, niesamowicie nakręcony – czarno białe sceny przeplatające się z ujęciami w kolorach)

- Susan Sontag: Regarding the Pain of Others (niebagatelna rola, jaką fotografia odgrywa w relacjach wojennych)

- Peter Stamm: In Fremden Garten

- Peter Stamm: Wir Fliegen (świetne obydwa zbiory opowiadań, proza tego Szwajcara naprawdę przypadła mi do gustu)

Nie polecam na zakończenie słonecznego niedzielnego popołudnia.

10 minutowa scena gwałtu, podróż od makabrycznej teraźniejszości do idyllycznej przeszłości, a tego, co pomiędzy już nie można zmienić, spirala sama się nakręca.

Naprawdę ostrzegam, to nie jest przyjemne kino.

This time we are confronted with another family tragedy – an almost perfect husband and father is killed when he defends a woman beaten up by her husband. We follow the scenes from the funeral, intertwined with past events referring to his friendship with the puzzling figure of Jerry. Benicio del Toro is probably the best possible match for this role – a man with the past: an attorney who became a junkie and lost control over his life.

Basically it’s quite predictable what follows. The bad guy and the devastated wife get closer to each other and we could presume they stay together after he completes his therapy and comes to terms with his life. So the story is not at all original and not that compelling maybe. But there are things you could appreciate about the film. And this concerns certainly the light and the way the film was shot – with numerous zooms of eyes and mimics of the characters, which apparently can express more than words. I liked the way the film showed some idiosyncracies we all have – Berry suffers from sleep disturbances and can only falls asleep when she is hugged in an embryonic position (that’s the name I coined..) and when her husband pulls delicately her ear lobe. Jerry will replace him eventually…

So the film is nothing special but like my friend said ‘slow and easy to follow’. One could ask however if that is a merit of a film.

And I could not resist the temptation to get a picture of Benicio del Toro. His face is just cut out to play the role of a traumatised man (like in ’21 grams’ by Inarritu!). Take a look:

The Irish feature is actually a musical, I was quite surprise to learn that 60% of the whole film are songs. The next remarkable thing about the film is that it was made for only 130.000 euros. And I was somehow moved to recognise the scenery so well – Grafton Street, St.Stephen’s Green, Drumcondra – the action taking place in Dublin, where I myself spent two long months.

The film really managed to capture the atmosphere of this city. Crowds of turists, the Irish women – all dressed the same way (according to new trends in Penneys), all blond, long-haired with slightly to heavy makeup. And the poor immigrants who do all those jobs to keep their heads above the water, proud they can earn more than their friends back at home. Of course these are sweeping statements but true to a large extent. I really know what that means and how hard it is to have this, let’s be honest, a bit lower position in the society.

But more important is like I said the form of the film. A couple of simple melodies with simple songs that somehow are very touching and stay with you longer than you would expect. Here is one of them:

All in all I really don’t wonder why ‘Once’ got such enthusiastic reviews and worldwide recognition, it definitely is a positive simple story that all of us think could happen us as well. Once…